Kızaklı ve Yataklı Pnömatik Silindir Nedir? İkiz Pistonlu, İkiz Yataklı ve Bilyalı Kızaklı Tipler Nasıl Seçilir?

Kızaklı ve yataklı pnömatik silindir, piston milinin yanına paralel kılavuz miller veya doğrusal bir kızak rayı eklenmiş silindirdir. Standart silindirde yükü tek mil taşır ve mil kendi ekseninde dönebilir. Kızaklı ve yataklı tiplerde yan yük kılavuz elemanlara aktarılır, mil dönmez ve tabla ya da ön plaka strok boyunca paralel kalır. Yaygın adıyla çift milli piston veya yataklı piston olarak da bilinir.

Standart Silindirden Farkı: Yan Yük ve Mil Dönmesi

Standart bir pnömatik silindirin mili itme ve çekme için tasarlanır. Mil ucuna dik bir yük veya moment bindiğinde bu yükü mil keçesi ve yataklama burcu taşır; sonuç keçe kaçağı, burç aşınması ve sarsıntılı harekettir. Ayrıca mil kendi ekseninde serbestçe dönebildiği için ucuna bağlanan parçanın açısı strok boyunca kayabilir.

Mile yan yük bindiğinde hangi parçanın nasıl aşındığını pnömatik piston parçaları ve arıza belirtileri yazısında anlattık.

Kızaklı ve Yataklı Silindir Tipleri

Pemaks kataloglarında dört farklı yapı bulunur. Aralarındaki temel fark piston sayısı ve kılavuz elemanının tipidir:

İkiz pistonlu ve ikiz yataklı tiplerde hareketli ön plaka kaymalı burçlar üzerinde ilerler. Tablalı ve mini kızaklı tiplerde ise yük, bilyalı bir doğrusal ray üzerinde kayan tablaya bağlanır. Bilyalı ray yapısı daha düşük basınç aralığında çalışır; buna karşılık tablalı tipte strok sonunda şok emici ve ayarlanabilir mekanik dayama bulunur.

İkiz Pistonlu Silindir: Aynı Çapta İki Kat Kuvvet

İkiz pistonlu silindirde yan yana iki piston aynı anda basınçlanır. Kuvvet piston alanıyla orantılı olduğu için aynı çapta tek pistonlu silindirin yaklaşık iki katı kuvvet elde edilir. Aşağıdaki tablo aynı çaptaki ikiz pistonlu ve tek pistonlu ikiz yataklı silindiri 6 bar'da karşılaştırır:

Pratik sonucu şudur: dar bir alanda belirli bir kuvvet gerekiyorsa ikiz pistonlu silindirle bir alt çapa inebilirsiniz. Örneğin 6 bar'da yaklaşık 240 N itme için ikiz pistonlu Ø16 yeterliyken tek pistonlu yapıda Ø25'e çıkmak gerekir. Kuvvet hesabının mantığını pnömatik silindir seçimi rehberinde anlattık.

Kuvvet Tablosu (6 bar)

Değerler Pemaks PDP, PGB, PRD ve PRY kataloglarındaki teorik kuvvetlerdir. Sürtünme ve dinamik etkiler için seçimde güvenlik payı bırakılmalıdır. Tablalı kızaklı silindirin kuvvetleri ikiz pistonlu silindire yakındır, çünkü o da iki piston miliyle çalışır.

Yan Yük ve Moment: Katalog Diyagramları Nasıl Okunur?

Kızaklı ve yataklı silindirde kuvvet tek başına yeterli değildir; kılavuzun taşıyabileceği yan yük ve moment de kontrol edilmelidir. İkiz yataklı silindir kataloğunda bu değerler sayı olarak değil, strok ve yük mesafesine bağlı diyagramlarla verilir. Okurken üç noktaya dikkat edin:

• Strok: Ön plaka dışarı çıktıkça kılavuz millerin burçlar arasındaki desteği azalır; izin verilen yan yük strok uzadıkça düşer.
• Yükün mesafesi: Yük ön plakadan ne kadar uzağa bağlanırsa oluşan moment o kadar büyür.
• Hareket yönü: Yatay ve dikey montajda yükün kılavuza binme şekli farklıdır; diyagramın montaj yönünü kontrol edin.

Uygulamanız diyagram sınırına yakınsa bir üst çapa geçmek, daha kalın kılavuz miller ve daha geniş bir gövde demektir; diyagramı yeni çap için tekrar kontrol edin.

Hangi Tip Hangi Uygulamaya? Karar Tablosu

Sık Yapılan Hatalar

Konum algılama için tüm bu tipler manyetik pistonludur; sensör seçimi ve montajı için manyetik pnömatik silindir yazısına bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Kızaklı silindir nedir?

Kızaklı silindir, piston miline ek olarak doğrusal bir kızak rayı veya kılavuz miller taşıyan pnömatik silindirdir. Yan yükü kılavuz elemanlar taşır, mil dönmez ve yük bağlanan tabla strok boyunca paralel kalır. Pick and place, parça transferi ve hassas konumlama uygulamalarında kullanılır.

Yataklı silindir ile kızaklı silindir arasındaki fark nedir?

Yataklı silindirde ön plaka kaymalı yataklama burçları içinde ilerleyen kılavuz millerle taşınır ve 10 bar'a kadar çalışır. Kızaklı (tablalı) silindirde ise yük, bilyalı doğrusal ray üzerinde kayan bir tablaya bağlanır; sürtünme daha düşüktür ve Pemaks kataloglarında çalışma basıncı 2–7 bar aralığındadır.

Çift milli piston ne işe yarar?

Çift milli piston, iki paralel mil sayesinde milin dönmesini engeller ve yan yükü tek mile bindirmeden taşır. İkiz pistonlu tiplerde iki mil aynı zamanda iki ayrı pistona bağlıdır, bu yüzden aynı çapta yaklaşık iki kat kuvvet üretir.

İkiz pistonlu silindir neden daha fazla kuvvet verir?

Pnömatik silindirin kuvveti piston alanıyla orantılıdır. İkiz pistonlu silindirde aynı çapta iki piston birlikte basınçlandığı için toplam alan iki katına çıkar. Örneğin Ø16 ikiz pistonlu silindir 6 bar'da 242 N iterken aynı çaptaki tek pistonlu ikiz yataklı silindir 121 N iter.

Kızaklı silindir kaç bar ile çalışır?

Çalışma basıncı yapıya göre değişir. Pemaks kataloglarında kaymalı burçlu ikiz pistonlu ve ikiz yataklı silindirler en fazla 10 bar, bilyalı raylı tablalı ve mini kızaklı silindirler 2–7 bar aralığında çalışır.

Dönmez milli silindir ile yataklı silindir aynı şey mi?

Hayır. Dönmez milli kalem silindir yalnızca milin kendi ekseninde dönmesini engeller; yan yükü yine tek mil taşır. Yataklı silindirde ise kılavuz miller ve burçlar yan yükü ve momenti taşır. Yan yük yoksa dönmez milli silindir, yan yük varsa yataklı veya kızaklı silindir seçilir.

İlgili Ürünler

• Yataklı ve kızaklı pnömatik silindirler — tüm modeller
• PDP serisi ikiz pistonlu manyetik silindir (Ø6–Ø32)
• PGB serisi ikiz yataklı manyetik silindir (Ø12–Ø63)
• PRD serisi tablalı kızaklı manyetikli silindir
• PRY serisi mini kızaklı manyetikli silindir
• PMQ-A serisi dönmez milli kalem silindir

İlgili Yazılar

• Pnömatik silindir (piston) seçimi nasıl yapılır?
• Milsiz silindir nedir?
• Döner tablalı silindir nedir?
• Silindir bağlantı elemanları seçimi
• Pnömatik piston nasıl çalışır?