Döner Tablalı Silindir (Döner Ünite) Nedir?
Döner tablalı silindir (döner ünite), basınçlı havayı doğrusal harekete değil sınırlı açılı dönme hareketine çeviren pnömatik aktüatördür. Üzerindeki tabla, bağlanan parçayı belirli bir açı aralığında çevirir ve strok sonlarında durur.
Elektrik motorundan farkı, sürekli dönmemesidir: iki uç konum arasında gidip gelir. Bu yüzden montaj, çevirme, konumlandırma ve yönlendirme işleri için tasarlanmıştır.
Döner Tablalı Silindir Nasıl Çalışır?
PEMAKS PRT serisinde hareket kremayer–pinyon mekanizmasıyla üretilir. Basınçlı hava gövde içindeki pistonları iterek dişli çubuğu (kremayer) doğrusal olarak hareket ettirir; kremayer, merkezdeki pinyon dişlisini döndürür ve bu dönüş tablaya aktarılır. Hava yönü ters çevrildiğinde tabla geri döner.
Bu yapının iki avantajı vardır: dönüş açısı boyunca tork sabittir (kanatlı tip döner ünitelerde tork açıya göre değişir) ve çift silindir düzeni sayesinde aynı gövde ölçüsünde daha yüksek tork elde edilir.
PRT Serisi Tork ve Açı Değerleri
Değerler 6 bar besleme basıncı içindir.
| Ø (mm) | Tork @6 bar (Nm) | Gövde ağırlığı (g) | Şok emicili tipte açı aralığı |
|---|---|---|---|
| 10 | 1,32 | 530 | 61° – 190° |
| 20 | 2,64 | 1.020 | 52° – 190° |
| 30 | 3,36 | 1.310 | 46° – 190° |
| 50 | 6 | 2.130 | 66° – 190° |
| 70 | 7 | 2.880 | 74° – 190° |
| 100 | 10 | 4.090 | 79° – 190° |
| 200 | 20 | 7.580 | 85° – 190° |
Mekanik dayamalı (AS) tipte açı aralığı tüm çaplarda 0° – 190°'dir.
Mekanik Dayamalı (AS) ve Şok Emicili (BS) Tipler
| Özellik | AS — Mekanik dayamalı | BS — Şok emicili |
|---|---|---|
| Çalışma basıncı | 1 – 10 bar | 1 – 6 bar |
| Açı aralığı | 0° – 190° | Çapa göre değişen alt sınır – 190° |
| Tekrarlanabilir açı toleransı | ±0,2° | ±0,05° |
| Durma karakteri | Ayarlanabilir vidalı sert dayama | Şok emici ile yumuşak duruş |
| Uygun olduğu durum | Hafif yük, düşük hız, geniş açı | Ağır yük, yüksek hız, hassas konum |
Seçim kuralı: yük ağır veya hareket hızlıysa şok emicili tip gerekir — aksi halde strok sonu darbesi kremayer ve pinyon dişlilerini yorar. Buna karşılık şok emicili tipte maksimum basınç 6 bar'la sınırlıdır ve dönüş açısının alt sınırı yükselir; tam 0°'den başlaması gereken uygulamalarda mekanik dayamalı tip seçilmelidir.
Döner Tablalı Silindir Nerelerde Kullanılır?
Parça çevirme ve yönlendirme. Montaj hattında parçanın 90° veya 180° döndürülerek bir sonraki istasyona doğru konumda verilmesi.
Gripper döndürme. Döner ünitenin tablasına bağlanan pnömatik tutucu ile parça hem kavranır hem çevrilir — basit pick-and-place çözümü.
Vana ve kapak açma. Sınırlı açılı kumanda gerektiren mekanizmalar.
İndeksleme ve besleme. Döner tabla üzerindeki parçaların sırayla istasyona getirilmesi.
Ayırma ve yönlendirme. Konveyör üzerinde ürünün iki hat arasında yönlendirilmesi.
Al-bırak sistemlerinde döner ünite genellikle milsiz silindir ve gripper ile birlikte kullanılır.Seçerken Nelere Dikkat Edilmeli?
| Kriter | Neden önemli |
|---|---|
| Atalet momenti | Statik tork yetse bile hızlanma ve yavaşlama ek tork ister; ağır ve merkezden uzak yüklerde belirleyici olan budur |
| Gerekli açı | Şok emicili tipte alt sınır çapa göre yükselir; 0°'den başlanacaksa AS tipi gerekir |
| Konum hassasiyeti | ±0,05° gerekiyorsa şok emicili tip |
| Radyal ve eksenel yük | Tabla rulmanlıdır ancak yük sınırları vardır; ağır konsol yüklerde ayrı yataklama gerekebilir |
| Hız kontrolü | Dönüş hızı hız ayar valfiyle sınırlandırılmalı; serbest bırakılan döner ünite darbeyle durur |
| Sensör ihtiyacı | Manyetikli (A) modellerde konum geri bildirimi için sensör takılabilir |
Hız sınırlaması için pnömatik hız ayar valfi rehberimize bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Döner tablalı silindir nedir?
Döner tablalı silindir, basınçlı havayı sınırlı açılı dönme hareketine çeviren pnömatik aktüatördür. Üzerindeki tabla, bağlanan parçayı iki uç konum arasında belirli bir açıda çevirir. Döner ünite olarak da adlandırılır.
PRT serisi kaç derece döner?
Mekanik dayamalı (AS) tipte tüm çaplarda 0° – 190° aralığında çalışır ve ayarlanabilir vidalarla ara açılar sabitlenebilir. Şok emicili (BS) tipte üst sınır yine 190°'dir ancak alt sınır çapa göre değişir; örneğin Ø10 için 61°, Ø200 için 85°'den başlar.
Döner ünitede tork nasıl seçilir?
Katalogdaki tork değerleri 6 bar'da üretilen statik torklardır (Ø10 için 1,32 Nm, Ø200 için 20 Nm). Ancak seçimde yalnızca statik tork yeterli değildir: hareketin hızlanma ve yavaşlama aşamalarında yükün atalet momenti ek tork gerektirir. Ağır ve dönme merkezinden uzak yüklerde belirleyici olan atalet momentidir.
Mekanik dayamalı mı şok emicili mi seçmeliyim?
Yük hafif, hareket yavaş ve geniş açı gerekiyorsa mekanik dayamalı (AS) tip yeterlidir; 10 bar'a kadar çalışır. Yük ağır, hareket hızlı veya konum hassasiyeti kritikse şok emicili (BS) tip seçilmelidir — tekrarlanabilir açı toleransı ±0,2° yerine ±0,05°'dir ve strok sonu darbesini söndürür.
Döner tablalı silindir ile döner aktüatör aynı şey mi?
Evet, aynı ekipmanı tanımlar. Sektörde döner ünite, döner aktüatör ve döner tablalı silindir adlandırmaları birbirinin yerine kullanılır. PEMAKS kataloğunda PRT serisi "döner ünite" başlığı altında yer alır.
Dönüş hızı nasıl ayarlanır?
Dönüş hızı, egzoz hattına takılan hız ayar valfiyle hava çıkışı kısılarak kontrol edilir. Hız sınırlanmadığında tabla uç konuma darbeyle çarpar; bu hem konum tekrarlanabilirliğini bozar hem de kremayer ve pinyon dişlilerinin ömrünü kısaltır.
Ürünler
- PRT serisi manyetikli döner tablalı silindir
- PRT-A serisi Ø70 şok emicisiz döner tablalı silindir
- Pnömatik tutucular (gripper) — döner üniteyle birlikte pick-and-place için
- Tüm pnömatik silindirler
İlgili yazılar: Pnömatik Gripper Nedir, Nasıl Seçilir? · Pnömatik Silindir Seçimi Rehberi
Uygulamanıza uygun çap ve tip için teknik ekibimizle iletişime geçebilirsiniz.