Pnömatik Silindir Konumda Nasıl Tutulur? Kapalı Merkezli Valf, Pilot Uyarılı Çek Valf ve Mil Kilitleme
Pnömatik silindiri konumda tutmak, milin strokun ortasında bir noktada durması ve hava basıncı kesildiğinde bile yerinde kalması demektir. Hava sıkıştırılabilir olduğu için silindir tek başına bir konumu güvenle tutamaz; yük altında veya bir sızıntı olduğunda mil kayar. Konum tutmak için üç yöntem birlikte veya ayrı kullanılır: 5/3 kapalı merkezli valf, silindir portlarına takılan pilot uyarılı çek valf ve mili mekanik olarak sıkan mil kilitleme ünitesi.
Pnömatik Silindir Neden Kendi Başına Konumda Durmaz?
Hidrolik yağ sıkıştırılamaz, basınçlı hava ise sıkıştırılabilir. Silindirin iki odası kapatılsa bile yük değiştiğinde hapsedilen hava sıkışır veya genleşir ve mil bir miktar hareket eder. Ayrıca valf, hortum, rakor ve mil keçesindeki en küçük kaçak, hapsedilen havanın zamanla boşalmasına ve milin kaymasına yol açar. Bu yüzden pnömatikte konum tutma her zaman hava kapatma ve gerekiyorsa mekanik kilitleme ile çözülür. Kaçakların nasıl bulunacağını pnömatik sistemlerde hava kaçağı tespiti yazısında anlattık.
Üç Yöntem: Hangisi Ne Sağlar?
| Yöntem | Nasıl çalışır? | Konum doğruluğu | Enerji kesilince | Tipik kullanım |
|---|---|---|---|---|
| 5/3 kapalı merkezli valf | Valf orta konumda iki silindir portunu da kapatır | Kısa sürede iyi; zamanla kaçakla kayabilir | Valf merkeze döner, hava hapsedilir; sızıntı varsa kayar | Yatay hareketlerde ara durdurma, manuel ayar |
| Pilot uyarılı çek valf (silindir portunda) | Pilot sinyali yokken havayı silindirde kilitler, pilot gelince açar | Hortum ve valf kaçağını devreden çıkarır | Hava silindirde hapsedilir | Dikey yükler, uzun hortumlu devreler |
| Mil kilitleme ünitesi | Mili mekanik olarak sıkarak tutar; hava ile açılır | Mekanik olarak sabit | Mil kilitli kalır | Kaldırma sistemleri, enerji kesintisi ve insan güvenliği |
5/3 valfin merkez konum tiplerini (kapalı, egzoz, basınç merkez) ve hangi uygulamaya hangisinin seçileceğini yön kontrol valfi seçimi rehberinde anlattık. Bu yazı, seçilen valfin konum tutma görevini nasıl tamamladığına odaklanır.
5/3 Merkez Tipinin Konum Tutmaya Etkisi
| Merkez tipi | Orta konumda silindir | Konum tutma |
|---|---|---|
| Kapalı merkez | İki port kapalı, hava silindirde hapsedilir | Durdurur ve tutar; kaçağa duyarlı |
| Egzoz merkez | İki port egzoza açık, silindir boşalır | Tutmaz; mil elle hareket ettirilebilir |
| Basınç merkez | İki porta da basınç verilir | Mil alanı farkı nedeniyle tam dengede tutmaz; çek valfle birlikte kullanılır |
Kapalı merkezli valfle durdurulan bir silindirde valf ile silindir arasında hortum ve rakor vardır; buradaki her bağlantı bir kaçak noktasıdır. Kollu 5/3 kapalı merkez valf ile elle konumlandırılan sistemlerde de aynı durum geçerlidir. Sitede kapalı merkezli 5/3 valfler satışta; egzoz ve basınç merkezli tipler için teklif isteyebilirsiniz.
Pilot Uyarılı Çek Valf Nasıl Çalışır?
Pilot uyarılı çek valf, silindir portuna doğrudan takılan bir çek valftir. Normal bir çek valf havayı yalnızca bir yönde geçirir; pilot uyarılı tipte ise pilot portuna basınç geldiğinde valf iki yönde de açılır. Silindirin iki portuna birer pilot uyarılı çek valf takılır ve her birinin pilotu karşı hatta bağlanır:
- Valf bir hatta basınç verdiğinde, o hattaki basınç karşı porttaki çek valfin pilotunu açar ve silindir hareket eder.
- Valf merkeze geldiğinde iki hat da basınçsız kalır, iki çek valf kapanır ve hava silindirin içinde hapsedilir.
- Böylece valf, hortum ve rakorlardaki kaçak artık silindirin konumunu etkilemez.
Pemaks programında pilot uyarılı çek valf 1/8" – 1/2" diş seçenekleriyle, hız ayar valfiyle birleşik tipi ise 1/8" – 1/2" diş ve Ø6 – Ø12 hortum kombinasyonlarıyla bulunur. Hız ayarının mantığını pnömatik hız ayar valfleri yazısında anlattık.
Mil Kilitleme Ünitesi: Kilitleme Kuvvetleri
Mil kilitleme ünitesi silindirin ön kapağına bağlanır ve mili sıkarak tutar. Hava basıncı verildiğinde kilit açılır, basınç kesildiğinde mil kilitlenir; bu yüzden enerji ya da hava kesintisinde de konum korunur. Pemaks DMC serisi kataloğundaki değerler:
| Silindir çapı | Kilitleme kuvveti | Port | Ünite ağırlığı |
|---|---|---|---|
| Ø32 | 790 N | G1/8" | 0,49 kg |
| Ø40 | 1.240 N | G1/8" | 0,6 kg |
| Ø50 | 1.930 N | G1/8" | 1,1 kg |
| Ø63 | 3.060 N | G1/8" | 1,5 kg |
| Ø80 | 5.400 N | G1/4" | 2,6 kg |
| Ø100 | 7.700 N | G1/4" | 3,5 kg |
Kilitleme kuvveti, aynı çaptaki silindirin 6 bar'daki itme kuvvetinin üzerindedir; örneğin Ø32 silindir 6 bar'da yaklaşık 480 N iterken kilit 790 N tutar. Ünite ön kapağa eklendiği için silindir milinin katalogdaki "T" ölçüsü kadar uzun sipariş edilmesi gerekir. Silindirin diğer ölçüleri için pnömatik piston ölçüleri tablosuna bakabilirsiniz.
Uygulamaya Göre Çözüm
| Uygulama | Önerilen çözüm |
|---|---|
| Yatay hareket, kısa süreli ara durdurma | 5/3 kapalı merkezli valf |
| Yatay hareket, uzun süre konumda bekleme | 5/3 kapalı merkez + silindir portunda pilot uyarılı çek valf |
| Dikey yük (kaldırma, pres kafası) | Pilot uyarılı çek valf + mil kilitleme ünitesi |
| Enerji kesintisinde yükün düşmemesi gereken sistemler | Mil kilitleme ünitesi (hava kesilince kilitler) |
| Elle konumlandırma, ayar mekanizmaları | Kollu 5/3 kapalı merkez valf |
| Makine durunca silindirin serbestçe itilebilmesi | 5/3 egzoz merkez |
Sık Yapılan Hatalar
| Hata | Sonuç | Doğrusu |
|---|---|---|
| Dikey yükte yalnızca 5/3 kapalı merkeze güvenmek | Hortum ve rakor kaçağıyla yük yavaşça iner | Silindir portunda pilot çek valf, gerekiyorsa mil kilidi |
| Pilot çek valfi valfin yanına takmak | Hortum hâlâ kaçak noktası olarak kalır | Çek valfi doğrudan silindir portuna takmak |
| Basınç merkezli valfle konum tutmaya çalışmak | Mil alanı farkı yüzünden mil kayar | Kapalı merkez veya çek valf |
| Mil kilitleme ünitesi için mil boyunu uzatmamak | Ünite monte edilemez veya mil ucu bağlantısı kısa kalır | Mili "T" ölçüsü kadar uzun sipariş etmek |
| Kilitli mili valfle hareket ettirmeye çalışmak | Kilit ve mil yüzeyi zarar görür | Önce kilidi açan havayı vermek, sonra hareket |
Mil ucu bağlantı elemanları ve mil kilitleme ünitesinin silindire montajı için silindir bağlantı elemanları seçimi yazısına bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Pnömatik silindir ara konumda nasıl durdurulur?
Pnömatik silindir, 5/3 kapalı merkezli bir valfle ara konumda durdurulur: valf orta konumda iki silindir portunu da kapatır ve hava silindirde hapsedilir. Konumun uzun süre korunması gerekiyorsa silindir portlarına pilot uyarılı çek valf, dikey yüklerde ise mil kilitleme ünitesi eklenir.
Pilot uyarılı çek valf ne işe yarar?
Pilot uyarılı çek valf, silindir portuna takılarak havayı silindirin içinde kilitler. Pilot portuna basınç geldiğinde iki yönde de açılır ve silindir hareket eder; basınç kesildiğinde kapanır. Böylece valf, hortum ve rakor kaçakları silindirin konumunu etkilemez.
Mil kilitleme ünitesi nasıl çalışır?
Mil kilitleme ünitesi, silindirin ön kapağına bağlanır ve mili mekanik olarak sıkarak tutar. Hava basıncı verildiğinde kilit açılır, basınç kesildiğinde mil kilitlenir. Bu sayede enerji veya hava kesintisinde de yük konumunda kalır.
5/3 kapalı merkez valf yükü tutar mı?
5/3 kapalı merkez valf havayı silindirde hapsederek yükü kısa süre tutar, ama valf, hortum ve rakorlardaki kaçak nedeniyle mil zamanla kayabilir. Dikey veya uzun süreli yüklerde pilot uyarılı çek valf ve mil kilitleme ünitesiyle desteklenmelidir.
Mil kilitleme ünitesinin tutma kuvveti ne kadardır?
Pemaks DMC serisi mil kilitleme ünitelerinde kilitleme kuvveti Ø32 için 790 N, Ø40 için 1.240 N, Ø50 için 1.930 N, Ø63 için 3.060 N, Ø80 için 5.400 N ve Ø100 için 7.700 N'dur.
Egzoz merkezli ve kapalı merkezli 5/3 valf arasındaki fark nedir?
Kapalı merkezli valf orta konumda silindir portlarını kapatır ve silindiri durdurur. Egzoz merkezli valf ise portları atmosfere açar; silindir basınçsız kalır ve mil elle hareket ettirilebilir. Konum tutmak için kapalı merkez, serbest bırakmak için egzoz merkez seçilir.
İlgili Ürünler
- C1 mil kilitleme ünitesi
- Pilot uyarılı çek valf
- PV1 5/3 kapalı merkez solenoid valf
- PV1 5/3 kapalı merkez kollu valf
- Pnömatik yön kontrol valfleri · Silindir bağlantı ekipmanları