Havalı Diyaframlı Pompa (AODD) Nedir? Çalışma Prensibi, Malzeme Seçimi ve Teknik Değerler
Havalı diyaframlı pompa (AODD, air operated double diaphragm), elektrik motoru yerine basınçlı havayla çalışan, iki esnek diyaframın dönüşümlü hareketiyle sıvıyı emip basan pozitif deplasmanlı bir pompadır. Çift diyaframlı pompa veya pnömatik pompa olarak da bilinir. Kendi kendine emiş yapar, kuru çalışmaya dayanır ve viskoz, katı partikül içeren veya kimyasal sıvıları transfer edebilir.
Havalı Diyaframlı Pompa Nasıl Çalışır?
Pompanın ortasında bir hava valfi, iki yanında birer sıvı odası bulunur. İki diyafram ortadaki bir mille birbirine bağlıdır; biri basınçlı havayla itildiğinde diğeri içeri çekilir. Sıvı odalarının giriş ve çıkışında bilyalı çek valfler vardır.
| Adım | Ne olur? |
|---|---|
| 1. Hava A diyaframının arkasına verilir | A diyaframı dışarı itilir ve A odasındaki sıvıyı çıkış manifolduna basar. Mil, B diyaframını merkeze doğru çeker. |
| 2. B odasında vakum oluşur | Atmosfer basıncı sıvıyı giriş manifolduna iter; giriş bilyası yuvasından kalkar ve B odası dolar. |
| 3. Hava valfi yön değiştirir | A diyaframı strok sonuna gelince hava B diyaframının arkasına yönlenir. A tarafındaki hava egzozdan atmosfere atılır. |
| 4. Döngü tamamlanır | Şimdi B odası basar, A odası emer. Her diyafram bir emme ve bir basma strokunu tamamladığında bir pompalama döngüsü biter. |
Diyafram, basınçlı hava ile sıvı arasında ayırıcı bir zar görevi görür. Hava doğrudan sıvı kolonuna etki ettiği için diyafram üzerindeki mekanik yük dengelenir. Uygulama koşullarına göre pompanın emişi tam yakalaması birkaç döngü sürebilir.
Öne Çıkan Özellikleri
| Özellik | Uygulamadaki karşılığı |
|---|---|
| Elektrik motoru yok | Elektrik bağlantısı olmayan veya istenmeyen sahalarda, yalnızca basınçlı havayla çalışır |
| Kuru emiş (kendinden emişli) | Emiş hattı boşken de sıvıyı çekebilir; doldurma gerekmez |
| Kuru çalışma | Sıvı bittiğinde hasar görmeden çalışmaya devam edebilir |
| Hız ayarı | Debi, hava beslemesiyle kademesiz ayarlanır |
| Takılma önleyici hava valfi | Hava valfi ölü noktada kalmaz; yağlanmış hava gerektirmez |
| Kapalı çıkışta durma | Çıkış kapatıldığında pompa durur, hava basıncının üzerinde basınç üretmez |
Debi, Basma Yüksekliği ve Hava Basıncı İlişkisi
Havalı diyaframlı pompanın performansı, aynı anda üç değere bağlıdır: hava besleme basıncı, debi ve basma yüksekliği. SEKO ARKAD 1" pompanın performans eğrisi bu ilişkiyi açıkça gösterir:
| Hava basıncı | Sıfır debide basma yüksekliği | Ne anlama gelir? |
|---|---|---|
| 2 bar | ≈ 20 m | Düşük basınçta pompa ancak kısa ve alçak hatlara basabilir |
| 4 bar | ≈ 40 m | |
| 6 bar | ≈ 60 m | |
| 8 bar | ≈ 80 m | Maksimum basma yüksekliği hava basıncıyla sınırlıdır |
Basma yüksekliği arttıkça debi düşer. Kataloglardaki maksimum debi, batık emişli, serbest çıkışlı ve 20 °C suyla ölçülür; gerçek bir hatta, borulama kayıpları ve yükseklik nedeniyle debi bu değerin altında kalır. Bu yüzden pompa, ihtiyaç duyulan debiyi eğrinin orta bölgesinde verecek şekilde seçilmelidir. Hava basıncı basınç regülatörü ile ayarlanır; doğru ayarın mantığını basınç regülatörü ne işe yarar yazısında anlattık.
Pompa Boyutları: Bağlantıya Göre Teknik Değerler
| Değer | ¼" pompa (J0007) | 1" pompa (J0120) | 2" pompa (J0700) |
|---|---|---|---|
| Sıvı bağlantısı | ¼" | 1" | 2" – DN50 |
| Hava bağlantısı | 4 mm | ¼" | ¾" |
| Maksimum debi | 7 l/dk | 120 l/dk | 650 l/dk |
| Maksimum hava basıncı | 6 bar | 8 bar | 8 bar |
| Maksimum basma yüksekliği | 60 m | 80 m | 80 m |
| Emiş yüksekliği (kuru / ıslak) | 2 m / 7 m | 4 m / 9,8 m | 4,5 m / 9,8 m |
| Geçebilen en büyük katı | 2 mm | 4 mm | 8,5 mm |
| Strok / döngü başına hacim | 15 cc | 400 cc | 3.000 cc |
| Maksimum viskozite | 5.000 cPs | 25.000 cPs | 50.000 cPs |
| Ses seviyesi | 78 dB | 90 dB | 95 dB |
| Gövde malzemeleri | PP, PVDF+CF, POMc | PP, PVDF+CF, alüminyum, AISI 316 | PP, PVDF+CF, alüminyum, AISI 316 |
Değerler SEKO ARKAD teknik dokümanlarındandır. Pompa büyüdükçe yalnızca debi değil, geçirebildiği katı boyutu ve viskozite sınırı da artar. Katı içeren bir sıvıda debi yeterli olsa bile, parçacık boyutu küçük pompanın sınırını aşıyorsa bir üst boyut seçilmelidir.
Gövde, Diyafram ve Bilya Malzemesi Nasıl Seçilir?
Malzeme seçimi, sıvının kimyasal yapısına ve sıcaklığına göre yapılır. Gövde malzemesi aynı zamanda pompanın çalışma sıcaklığı aralığını belirler:
| Gövde malzemesi | Sıcaklık aralığı | Bulunduğu boyutlar |
|---|---|---|
| PP (polipropilen + cam elyaf) | -4 °C … +65 °C | ¼", 1", 2" |
| PVDF + karbon elyaf | -20 °C … +95 °C | ¼", 1", 2" |
| POMc | -5 °C … +80 °C | ¼" |
| Alüminyum | -20 °C … +95 °C | 1", 2" |
| Paslanmaz çelik (AISI 316) | -20 °C … +95 °C | 1", 2" |
Diyaframlar iki katmanlı düşünülür: hava tarafı diyaframı Hytrel, Santoprene, EPDM veya NBR olabilir; sıvıya temas eden tarafta PTFE diyafram kullanılabilir. Çek valf bilyaları PTFE, AISI 316, EPDM veya NBR; bilya yuvaları PP, PVDF, AISI 316, alüminyum veya PE; O-ringler FPM, EPDM, NBR veya PTFE seçilebilir. Bu kombinasyonların tamamı ürün kodunda yer alır. Sıvıya temas eden her malzemenin kimyasal uyumunu ayrı ayrı kontrol edin; malzeme seçiminin mantığını kimyasala göre malzeme seçimi yazısında anlattık.
Ürün Kodu Nasıl Okunur?
ARKAD pompalarda ürün kodu, pompanın tüm malzeme kombinasyonunu tarif eder. Örnek: J0 120 1 K M T T K T AB 0 0
| Kod | Anlamı | Örnekteki değer |
|---|---|---|
| J | Model | ARKAD |
| 0 | Tip | Standart pompa (N / Y: harici kontrol, solenoidsiz / solenoidli) |
| 120 | Seri | 120 l/dk, 1" pompa |
| 1 | Bağlantı | BSP dişli (2: flanşlı, 5: NPT dişli) |
| K | Pompa gövdesi | PVDF + karbon elyaf |
| M | Hava tarafı diyaframı | Santoprene |
| T | Sıvı tarafı diyaframı | PTFE |
| T | Bilya | PTFE |
| K | Bilya yuvası | PVDF |
| T | O-ring | PTFE |
| AB / 0 / 0 | Ağız yönü / pazar / özelleştirme | Standart |
Bu örnek, sitedeki 1" PVDF ARKAD diyaframlı pompanın kodudur.
Havalı Diyaframlı Pompa mı, Dozaj Pompası mı?
| Kriter | Havalı diyaframlı pompa | Dozaj pompası |
|---|---|---|
| Amaç | Sıvı transferi, boşaltma, dolum | Belirli miktarda kimyasalı hassas ve tekrarlanabilir şekilde vermek |
| Enerji | Basınçlı hava | Elektrik |
| Debi aralığı | l/dk mertebesi (7 – 650 l/dk) | l/saat mertebesi |
| Viskoz ve katılı sıvı | Uygun | Sınırlı |
| Debi kontrolü | Hava beslemesiyle kaba ayar | Strok ve frekansla hassas ayar |
Su arıtmada klor veya asit vermek için dozaj pompaları kullanılır; ayrıntısı dozaj pompası nedir yazısında. Aynı kimyasalı tanktan tanka aktarmak için ise havalı diyaframlı pompa daha uygundur.
Sık Yapılan Hatalar
| Hata | Sonuç | Çözüm |
|---|---|---|
| Pompayı katalogdaki maksimum debiye göre seçmek | Gerçek hatta debi beklenenin altında kalır | Debiyi eğrinin orta bölgesinde karşılayan boyut |
| Hava basıncını regülatörsüz vermek | Debi dalgalanır, ¼" pompada 6 bar sınırı aşılabilir | Hava hattına regülatör |
| Kirli, nemli hava kullanmak | Hava valfi kirlenir, pompa düzensiz çalışır | Hava hazırlama ünitesi ile filtrelenmiş hava |
| Katı boyutunu kontrol etmemek | Bilya yuvasında sıkışma, debi kaybı | Parçacık boyutuna göre bir üst pompa |
| PP gövdeyi sıcak sıvıda kullanmak | PP için üst sınır +65 °C | PVDF, alüminyum veya paslanmaz gövde |
| Yalnızca gövdenin kimyasal uyumuna bakmak | Diyafram, bilya veya O-ring bozulur | Sıvıya temas eden tüm malzemeleri kontrol etmek |
Sıkça Sorulan Sorular
Diyaframlı pompa nedir?
Diyaframlı pompa, sıvıyı esnek bir diyaframın ileri geri hareketiyle emip basan pozitif deplasmanlı pompadır. Havalı (pnömatik) tipte diyaframları basınçlı hava hareket ettirir; iki diyaframlı olanlarına çift diyaframlı pompa veya AODD pompa denir.
Çift diyaframlı pompa nasıl çalışır?
Çift diyaframlı pompada hava valfi basınçlı havayı dönüşümlü olarak iki diyaframın arkasına verir. Bir diyafram sıvıyı çıkışa basarken, mille bağlı diğer diyafram geri çekilerek kendi odasına sıvı emer. Giriş ve çıkıştaki bilyalı çek valfler sıvının tek yönde akmasını sağlar.
Havalı diyaframlı pompa kuru çalışabilir mi?
Evet. Havalı diyaframlı pompalar kuru emiş yapabilir ve sıvı bittiğinde hasar görmeden çalışmaya devam edebilir. Bu özellik onları tank boşaltma ve aralıklı transfer uygulamalarında avantajlı kılar.
Havalı diyaframlı pompa kaç bar hava ile çalışır?
Çalışma basıncı pompa boyutuna göre değişir. SEKO ARKAD serisinde ¼" pompa en fazla 6 bar, 1" ve 2" pompalar en fazla 8 bar hava basıncıyla çalışır. Basma yüksekliği hava basıncıyla orantılıdır: 1 bar hava yaklaşık 10 m basma yüksekliği verir.
Diyaframlı pompa viskoz sıvıları basabilir mi?
Evet. Pompa büyüdükçe viskozite sınırı artar: ARKAD ¼" pompa 5.000 cPs, 1" pompa 25.000 cPs, 2" pompa 50.000 cPs viskoziteye kadar sıvı basabilir. Viskozite arttıkça elde edilen debi düşer.
Diyaframlı pompa ile dozaj pompası arasındaki fark nedir?
Havalı diyaframlı pompa sıvı transferi için kullanılır ve dakikada litreler mertebesinde debi verir. Dozaj pompası ise elektrikle çalışır ve kimyasalı saatte litreler mertebesinde, hassas ve ayarlanabilir miktarda verir. Transfer için diyaframlı pompa, kontrollü kimyasal besleme için dozaj pompası seçilir.
İlgili Ürünler
- Diyaframlı pompalar — tüm ARKAD modelleri
- ARKAD ¼" PP havalı diyaframlı pompa (7 l/dk) · ¼" PVDF versiyonu
- ARKAD 1" PVDF diyaframlı pompa (120 l/dk)
- ARKAD 2" PP yüksek debili diyaframlı pompa (650 l/dk)
- Pnömatik regülatörler